TRUMP 2-3 HAFTA DEDİ: Savaş Bitiyor mu, Yoksa Yeni Zam Dalgası mı Geliyor? | 1 Nisan 2026 Çarşamba
Bu Bölüm Hakkında
1 Nisan 2026 tarihli bu çarşamba canlı yayın bülteninde Trump'ın İran savaşının 2-3 hafta içinde biteceğine dair açıklaması ve piyasalara yansıması değerlendiriliyor. Sahadaki çatışmalar sürerken Asya borsalarında sert yükseliş gerçekleşti; altın 4.686 dolar, Brent petrol ise 103 dolar seviyesinde seyrediyor. Türkiye Merkez Bankası'nın rezervlerinin Mart ayında 44 milyar dolar erimesi, işsizlik ve dış ticaret açığı başta olmak üzere güncel makroekonomik veriler de ele alınıyor. Hürmüz Boğazı'nda 2.000'den fazla geminin mahsur kalması ve enerji tesislerindeki hasarın küresel tedarik zincirlerine etkisi irdeleniyor. Savaşın bitmesi halinde dahi tedarik zincirlerinin normale dönmesinin aylarca süreceği belirtilerek olası yeni bir zam dalgasına karşı uyarıda bulunuluyor.
Ele Alınan Konular
- Trump'ın savaş açıklaması ve küresel piyasa rallisi
- İran-İsrail savaşının güncel gelişmeleri
- Altın, petrol ve küresel piyasa fiyatları
- Türkiye Merkez Bankası rezervlerindeki erime
- Hürmüz Boğazı'nda tedarik zinciri krizi
- Türkiye işsizlik ve dış ticaret açığı verileri
Evet, herkese merhabalar. Kusura bakmayın bir 5 10 dakikalık gecikmeyle başlıyoruz. Eee, ancak toparlanabildim. Eee, herkese günaydınlar. Yeni bir canlı yayınla daha karşınızdayım. E, biliyorsunuz zaten bu eee, yani kanalda farklı farklı konularda yayınlar yapıyorum. Tematik yayınlar ki dünkü mesela bir tarımla ilgili, gıda sektörü ile ilgili bir yayınımız vardı. Pazartesi, çarşamba, cuma canlı yayınlarla karşınızda olmaya çalışıyorum. >> Eee, hoş geldiniz. Yani öncelikle bunu söylemiş olayım. Eee, şimdi bugünkü yer aslında oldukça önemli. 1 Nisan bugün tabii 1 Nisan 2026 Çarşamba onu söyleyelim. E, İstanbul’dan sesleniyorum tabii ki size. Normalde işte 1 Nisan şakaları yapılır vesaire ama şimdi tabii gündemimiz maalesef şakaya çok uygun değil. Açık konuşmak gerekirse işte 5. haftasına giden bir savaş var. Eee, dün yeni bir boyut kazandı. İşte Trump gene Ovalisten gazetecileri açıklama yapmış. Hatta o biraz piyasaları da rahatlattı. Bilmiyorum belki fark etmişsinizdir. Amerika’nın İran’dan 2 ila 3 hafta içerisinde çıkacağını, bir anlaşmaya ihtiyaç olmadığını söylemiş. İran’ın anlaşma yapmak için yalvardığını ama anlaşma olsun ya da olmasın bunun Amerika’nın takvimini değiştirmeyeceğini de eklemiş. Ama tabii bunlar eee şey eee biraz hikaye açık konuşmak gerekirse yani Trump’ın işte ne kadar söylediğinin ne kadarı doğru ne kadarı yanlış biliyorsunuz çok da belli olmuyor açık konuşmak gerekirse. İşte nükleer silah kapasitesini İran’ı biz 1520 yıl geriye attık. rejim değişikliğini gerçekleştirdik. Yeni liderler daha rasyonel vesaire falan demiş. Ama tabii ortada somut bir kanıt vesaire yok. İşte İran’ın uranyum stokuyla ne yapılacağı, kara kuvvetlerinin girip girmeyeceği gibi de kritik soruları da yanılsız bırakmıştı. Ama tabii piyasalar buna çok sevindi. Onu söyleyelim. İşte Asya borsaları bu sabah ciddi bir ralli yaptı. Japonya’da Nikei borsası %4’ün üzerinde. Güney Kore’de COSPI %6. Amerika’da da zaten SP500 %2.9 artmıştı. Ama tabii burada sorulması gereken soru şu. Bu gerçekten savaşın sonu mu yoksa yeni bir zam dalgasının habercisi mi? Önce sahaya bakalım aslında isterseniz. Hani Trump savaşı bitireceğiz derken tam aynı saatlerde İran’dan İsrail’e yeni füzeler gidiyordu. Kuzey ve Güney İsrail’e yeni füzeler atmış İran. İşte merkezi İsrail’de patlamalar duyulmuş. Kuveyt’te havalimanının yakıt tanklarına insansız hava aracı saldırısı düzenlenmiş. Büyük bir yangın çıkmış. İşte Suudi Arabistan havalimanlarına ulaşmak için otobüs seferleri başlatmış. Çünkü Kuveyt’in hava sahası 28 Şubat’tan beri kapalı. Bahreynin’de yine bir tesiste yangın çıkmış. Katar’da yine Katar’ın açıklarında bir tankere eee bilinmeyen bir mühimmat isabet etmiş. İşte Suudi Arabistan iki drone daha eee düşürdüğünü açıklamış vesaire vesaire. Yani çok da ayrıntılara girmiyorum ama eee yine İran’da pek çok şehrin vurulduğunu görüyoruz. ilaç fabrikası İran’da Tahran’da vurulmuş ki bu kanser ilaçları için hammadde üreten kritik bir tesis olduğunu söylemiş ilan ve eee yani ciddi sağlık sektörüne, İran’ın sağlık sektörüne vurulmuş bir darbe as darbe aslında. Eee burada 10 İranlı hemşire de görev başında hayatlarını kaybetmişler. Eee işte İsrail’de yine bir sürü sorte düzenlemiş, sivil ölümler var vesaire vesaire. Şimdi çok da dediğim gibi bu ayrıntılara girmiyorum. Çünkü bu kanal bir siyaset veya bir jeopolitik kanalı değil. E ekonomi kanalı ama yani işte İran’ın füze ve SIA stoğunun sadece üçte birinin tükendiği söyleniyor. Yani savaş aslında çok daha uzun sürede İran tarafından baktığımızda devam ettirilebilir gibi gözüküyor. İşte Trump 23 hafta diyor ama sahada hiçbir yavaşlama yok aslında baktığımızda. Amerika’da aslında yine ekonomi yetkisi bağlamında iç siyasette ciddi çatlaklar var. Demokrat senatör Chris Kus Trump’ın bu tercih savaşının hani her şeyi pahalılaştırdığını söyledi. Harvard savunma bütçesi uzmanlarından işte Linda Blindes galiba. O da savaşın günde Amerika’ya yaklaşık 2 milyar dolara mal olduğunu hesaplamış. Benzin fiyatları Amerika’da 4 doları aşmış vaziyette. Dizel 5.45. Hani Moodies bile uyarmış aslında Amerika’yı. Çatışma kısa sürede çözülmezse tüketiciler daha fazla tasarruf moduna geçecek ve isteğe bağlı harcamalar düşecek demiş. Bu da tabii ekonominin büyümesi için sıkıntı olabilir. İşte savunma bakanı, eee, Dışişleri Bakanı Amerika’nın, eee, işte bitiş çizgisini görüyoruz vesaire falan demişler ama, eee, NATO’yu yeniden değerlendireceklerini söylüyorlar vesaire. İşte İran Cumhurbaşkanı Pezekşiyan, “Savaşı bitirmek için gerekli iradeye sahibiz ama bunun bize verilecek garantilere bağlı olduğunu söylüyoruz.” demiş. İşte Çin ve Pakistan’da bir 5 maddelik barış planını açıklamışlar ama şimdilik herhangi bir taraftan somut yanıt gelmiş değil. Şimdi piyasa rakamlarına bakalım. Bu sabah altın 4686 dolar seviyesinde %0.4 artışta işlem görüyor. Dün bir ara 4700’ü test etti. Burada teknik direncin 4800 dolar civarında olduğu söyleniyor. Mart ayında eee aylık bazda %9 civarında bir artış var ama 30 günlük bazda da %9 kayıp var. Çünkü öncesinde çok sert yükselmişti biliyorsunuz. Yurt içindeki fiyatlara bakarsanız yani işte 68.10 lira civarında olduğu söyleniyor. Bir yıllık bazda aslında altın dolar cinsinden %48.7 artmış. hala geriye dönüp baktığımızda Türk lirası cinsinden eee oldukça yüksek bir artış da söz konusu tabii ki. Yani daha böyle çok daha yüksek bir perform şeyden perspektiften bakarsanız tabii çok daha geriye dönük çok daha yüksek artışlar var. Gümüşte 74,5 dolar civarlarında 6 ayda %60’ın üzerinde hala artış göstermiş vaziyette. Çin ve Hindistan soluksuz gümüş alıyorlar. Gelecekte stoklarını istediği fiyattan belki de satmak için biriktiriyorlar. Dünya genelinde merkez bankalarının toplam rezervlerdeki altın payı yine %24’ler civarında. Amerikan tahvillerinin payı düşüyor. %33’lerden 21’e düşmüş. Bu ciddi bir yapısal değişim. Yani doların adeta ki bunu bu kanalda defalarca söylüyorum. Bazen de insanlar dalga geçiyorlar. İşte dolar çöküyor dediniz, nerede çöktü falan. Amerikan ekonomisi çöküyor dediniz, nerede çöktü falan. Ben çöküyor demiyorum zaten ama hani çöküyor mu diyorum veya en azından bir şeyler değişiyor mu diyorum ki bunlar zaman alacak süreçler. düşmüş ama yani şimdi Amerikan tahvillerinin payının merkez bankaları rezervlerinde düşerken doların altının özell özür dilerim yükseliği olması ciddi bir yapısal değişim yani doların rezerv para statüsünün aşındığını gösteren bir hikaye. Brand Petrolde yine 100 doların üzerindeyiz sabah itibariyle 103 dolar civarında. Yani savaş öncesine göre biliyorsunuz 65 dolarda ciddi bir artış söz konusu. %60’a yakın artış var. Mart ayında Brend vadeli kontratları %64 artış kaydetmiş vaziyette. Bu da Körfez Savaşı’ndan bu yana aslında en yüksek aylık artış. Eee, yani işte düşenler arasında da SP500 var aslında. Aylık baktığımız zaman işte Bitcoin var. Ciddi derecede değer kaybeden. Yani riskli varlıklardan MTI’ya büyük bir geçiş yaşanan bir dönemdeyiz aslında. Dolar kuru vesaire sakin. Eee, zaten kontrollü gidiyor biliyorsunuz. Eee, bu bundan yana bir şey yok. Şimdi burada şeyden bahsedebiliriz belki. Merkez Bankası rezervlerinden. Bu kısım eee, birazcık kritik. E baktığımız zaman eee şimdi Merkez Bankası rezervlerinde eee 27 Mart haftasında brüt döviz rezervi 22 milyar dolar azalmış. 155,5 milyar dolara gerilemiş. Sıvap hariç Net rezervde 22.6 milyar dolar azalışla 20.4 milyar dolara düşmüş. Merkez Bankası sadece geçen hafta 17.8 milyar dolar döviz satmış ki Mart ayı toplamında döviz satışının 44.1 milyar dolara ulaştığını görüyoruz. Altın fiyatlarının gerilemesi de tabii ki net rezervde e düşüşe yoluyor. Çünkü altın tutuyor biliyorsunuz Merkez Bankamız. Endişelenmeliyiz. Endişelenmeli miyiz peki bu noktada? Şimdi şöyle bireysellerde yani sizde bende ciddi bir dövize dönüş gözükmüyor. Tabii bunda dövize eee yani dövize dövizin getirisinin oldukça düşük olmasının da etkisi var açıkçası. Yani bankalarda döviz tuttuğunuzda şu anda Amerikan Merkez Bankası’nın verdiği faizden bile daha düşük faiz alıyorsunuz. Çünkü hani eee Türkiye’deki özel bankaların siz oraya döviz yatırdığınız zaman dövizde ne yapacaklarının eee çok kısıtlı yapabilecekleri şeyler. Dövizde kredi veremiyorlar. Çok ciddi kısıtlamalar var. İşte ancak Merkez Bankası’na borç veriyorlar. Merkez Bankası’na veriyorlar. Merkez Bankası tekrar o dövizi kuru kontrol etmek için sattığı zaman zaten döngü tamamlanmış oluyor. E baktığımız zaman ama Mart ayında baktığımızda 44.1 milyar dolarlık döviz satışı. Bu ciddi eee bir rakam açıkçası ama dediğim gibi bireysellerde ciddi bir dövize dönüş gözükmüyor. Türk lirası faizden memnun gözüküyorlar. Kurumsallar yani kurumsal yatır hesap sahibi olanlar bir miktar dolar almışlar ama bu da daha çok dış borç teminatları için gözüküyor. Dolayısıyla hani aslında Merkez Bankası rezervleri şu an için tabii ki ciddi bir düşüş e yaşamış olsa da yazı yaza yakıldı yani yaza yaklaşabilirsek eğer işte turizm gerirleriyle beraber bir miktar e rahatlayabilir gibi gözüküyor açıkçası. Burada Fatih Karahan işte bir Anadolu Ajansı’na mülakat vermiş. Merkez Bankası Başkanı eee demiş ki işte petrol fiyatlarındaki her %10’luk kalıcı artışın yıllık enflasyona 1.1 puan eklediği işte Eşel Mobil sistemiyle bu etkinin 1/3te’e düşürüldüğünü söylemiş. Eee dolayısıyla işte büyümede de %10’luk petrol artışının 0407 puanlık yavaşlamaya yol açacağını öngörmüş. Cari dengede her 10 dolarlık petrol artışının yıllık 3-4 milyar doğalgaz dahil 5 milyar dolarlık bozulma yaratacağını aktarmış. işte dezenflasyon sürecini korumak için yani enflasyona düşürmek için sıkı duruşu sürdüreceğiz demiş. Kur rejimini değiştirmeyeceğiz demiş. Eee toplam rezervdeki altın payı %60’ı aştı. İşte döviz likiditesi için altında swap yaptık. Bir miktar altın sattık demiş. Dün de bankalarla döviz karşılığı Türk lirası swap ihalleleri başlatıldı. 10 milyar dolarlık bir ihalenin işte 8.3 milyar dolarlık kısmı gerçekleşti. Ki buradaki mekanizmayı hatırlatalım. Bankalar müşterilerinden döviz topluyor ama kredi olarak satamıyor. Merkez Bankası’na swap yoluyla borç veriyor. Karşılığında Türk lirası alıyor. Şimdi Merkez Bankası da bu dövizleri piyasa müdahalesinde kullanıyor. Yani sistem burada çalışıyor ama tabii bedava çalışmıyor. Yani toplumun faiz olarak ödediği bir maliyeti var. Eee açıkçası baktığımız zaman eee iş gücü piyasasına bakalım. İş gücü piyasasında şubat ayında işsizlik oranı %8,5’ğa yükseldi. Ama asıl alarm veren gösterge atıl iş gücü oranı. Bu da hala %30 seviyesinde. Her kişiden biri ya işsiz ya da yeterince çalışamıyor. İş gücüne katılım ve istihdam oranlarının 3 aylık ortalamaları da %52.6 ve 48.3. Bunlar da 2024 başından beri düzenli olarak geriliyorlar ve son aylarda bu düşüşün hızlandığını görüyoruz. Yani işsizlik oranının düşük gözükmesi. Y düşük derken de 8,5 yani hani Amerika’nın 4,5 ile kıyasladığınızda neredeyse 2 katı. Ama bu 8,5’un hani bir 10 değil, 11 değil, 15 değil vesaire 8,5 gözükmesinin gerekçesi aslında insanların iş aramaktan, vazgeçmesinden kaynaklanıyor. Bunun açıkça altını çizelim. Eee dış ticarette de Şubat ayı açığı 9 milyar dolar oldu. Yıllık bazda 1.2 milyar genişleme var. 12 aylık birikimli dış ticaret açığının 94.2 milyar dolar olduğunu görüyoruz. E enerji dengesi, eee, 600 milyon dolar iyileşmiş ama altın ve enerji dışı ticaret dengesinde 1.8 milyar dolar bozulma olmuş. Şimdi enerji dengesi iyileşmiş. Nasıl iyileşti bu savaş ortamında diyeceksiniz. Tabii bu Şubat rakamı 28 Şubat’ta başladı biliyorsunuz. Eee, şey savaş. Dolayısıyla Mart ayında bunun yine bozulduğunu göreceğiz. 2026 yıllık cariye açık tahmininde aslında petrol eğer bu 100 dolar şu anda 100 doların hafif üzerinde ama 100 dolar civarında tutunursa eee 50 milyar dolar kesin geçecek gibi gözüküyor. Bu da gayri sarfi yurttiç hasaının %3’üne yaklaşabilir. Burada hürmüz boğazı meselesine de değinelim. Hep değiniyoruz ama çünkü yapısal asıl yapısal hasar oradan geliyor açıkçası. Uluslararası Denizcilik Örgütü verilerine göre bölgede yaklaşık 2000 gemi mahsur vaziyette. Şimdi İran ki kendiniz aslında bu oradaki gemileri civarındaki gemileri görebilirsiniz. izleyebilirsiniz. Bir internet sitesinde var. Eee, meritime track falan gibi bir şey galiba yanlış hatırlamıyorsam. Marine track. Özür dilerim. Şimdi İran boğazdan geçişi ancak yuan cinsinden ödeme yapanlara izin veriyor biliyorsunuz. İşte mecliste İran meclisi geçiş ücreti uygulamasını da onayladı. Boğaz bugün açılsa bile tedarik zincirlerinin normale aylar alacak gibi gözüküyor. Şimdi Norveç’te denizcilik sigortacıları mesela en az 6 ay diyorlar. Bölgede 40’tan fazla enerji tesisi ağır hasar almış. İşte Katar Enerji, Kuveyt Petrol Şirketi, Bahrein, Bapko, bunlar mücbur sebep force major ilan etmiş vaziyette. Yani yükümlülüklerimizi, sözleşmelerden gelen yükümlülüklerimizi savaş nedeniyle, elimizde olmayan sebepler nedeniyle yerine getiremiyoruz demiş vaziyetteler. Sigorta primleri %300’e kadar artmış. Savaş sadece enerji piyasasını değil, küresel havacılık sektörünü de vuruyor. Güney Kore’nin ulusal hava yolu şirketi mesela Korean Air acil yönetim moduna geçti. Yakıt giderleri tavan yaptığı için. İşte Filipinler dünyada ilk kez savaş nedeniyle ulusal enerji acil durumu ilan eden ülke oldu. Vietnam Hava Yolları Nisan ayından itibaren böyle giderse jet yakıtı sıkıntısı yaşayabileceklerini açıkladı. Avustralya biliyorsunuz geçen yayında söyledik. Benzin vergisini 3 aylığına yarıya indirmiş vaziyette. Slovenya Avrupa Birliği’ne yakıt taylaması uygulayan ilk ülke oldu. Eee Avrupa Birliği içerisinde. Yani bu savaşın etkileri sadece Ortadoğuyla sınırlı değil. Küresel bir tedarik şoku yaşanıyor ve bu durum 1970’lerdeki OPEC krizinden oldukça farklı. O zaman sadece petrol darlığı vardı. İşte şimdi gübre, alüminyum, plastik ara madde, ne bileyim ben, petrokimya ürünleri gibi çok geniş bir yelpazede üretim ve sevkiyat aksıyor. İşte enerji bakanı da demiş. Petroldeki her bir dolarlık artış Türkiye’ye maliyeti 40 milyon lira. Bu eşel mobilden vazgeçme ve doğalgaz sübvansiyonlarının bu yılki bütçe maliyeti şimdiden 630 milyar liraya ulaşmış vaziyette. Yani bir taraftan eee işte hani giderken bir taraftan da aslında hani iki taraftan da gidiyor yani hem ekonomiden gidiyor aslında hem bütçeden gidiyor. Öyle söyleyelim. Eee burada gübre meselesi oldukça kritik. Şöyle kritik eee kuzey yarımküresinde ekim zamanı başladı. Şimdi malum Amerikan Tarım Bakanlığı bile Amerikan çiftçilerinin gübre ve yakıt fiyatlarındaki artış nedeniyle bu yıl daha az mısır ekeceklerini açıkladı. 40 milyon hektardan 38,5 milyon hektara düşüş bekleniyor. Mesela Amerika için konuşalım. Şimdi Türkiye’de ortalama halkın, hane halkı bütçesinin yaklaşık 1/3çte biri gıdaya gider. Eee, gelişmiş ülkerde bu oran %5 100 civarında. Şimdi bizde oldukça ağırlığı yüksek. Özellikle dar gerilik gruplarında daha da yüksek %50’ye yaklaşan ağırlıklar bile var ki bunu aslında dünkü o tematik gıda yayınında konuşmuştum. Üstelik bizde tabii tarla fiyatıyla süpermarket fiyatı arasında da akıl alamaz bir makas var. Hani aracılar zinciri çok uzun. Şim bu ortamda savaşla ilgisi olmayan aracılar bile fırsattan yararlanarak, zam yaparak ki bunu her zaman gördük eee kendilerine çıkar sağlamaya çalışıyorlar ki işte bu yaz meyvede sebzede açıkçası pek de ucuzluk beklemeyin demek istiyorum size. Çünkü eee belki de son yılların en pahalı dönemini yaşayabiliriz açık konuşmak gerekirse ki bu tarım videosuna, dün akşamki tarım videosuna gelen çiftçilerden hayvancılık yapan bizatihi sektörün içinden dinleyicilerden gelen yorumlarda da bu gözüküyordu açıkçası. Bir de tabii Türkiye’nin eee jeopolitik konumlanmasına bakalım. Hani şimdi Türkiye’nin yüzü batıya dönük malum. Eee ve hani bir ara böyle Rusya BRIX üyeliği vesaire falan eee şey olmuştu. Eee hani gündeme gelmişti Türkiye’de. İşte S400’ler vesaire falan. Şimdi tamamen bunlardan eee geriye dönüş eee var gibi gözüküyor. İşte biliyorsunuz NATO zirvesi yapılacak. eee bir ik ay içerisinde Ankara’da e mayıs ayında zannedersem eee gümrük Birliği’nin güncellenmesi konuşuluyor vesaire falan Medan Europe programına dahil olduk. Eee işte anketlerde de hani NATO’ya karşı bir teveccühü gözüküyor enteresan bir şekilde Türk halkınında. Dolayısıyla hani eee yani Türkiye ekonomisi batıyla entegre bir ülke açıkçası geriye dönüp baktığımız zaman. Dolayısıyla hani bunu siyasal anlamda da şu anda açıkçası artık hani doğuya değil de yüzünü batıya dönmüş, demokrasi anlamında falan söylemiyorum kesinlikle ama ekonomik anlamda batıya dönmüş bir eee şey var. Eee dış dış dış politika yönetimi var. Öyle söylemiş olalım. Enflasyon konusunda bu arada biliyorsunuz yılbaşında, sene başında böyle %25’ler, %20’ler konuşuluyordu. Zaten asgari ücret zammı da ona güvenilerek yapıldı. Ama şu anda neredeyse %30 enflasyonlar eee konuşuyoruz. eee işte cuma günü ITO enflasyonu verileri gelecek. IO imalat PMI verileri gelecek. Bunları göreceğiz. Tabii Mart rakamları savaşın petrol ve gıda kanalıyla etkisini ilk kez net bir şekilde gösterecek. Eee bizim işte TÜK enflasyonu da gelecek Mart ayı enflasyonu. Orada da eee durumun ağırlığını göreceğiz açıkçası. Eee bundan da bahsetmeden olmaz diye düşünüyorum. Bir de şimdi en son tabii bu pazartesi günkü yayına da buna şey gelmişti ama pazartesi günkü yayını biliyorsunuz arabadan yapmıştım. Seyahat halinde olduğum için. Dolayısıyla çok da fazla derinlemesine giremedim. Şimdi gideyim istiyorsanız. Black Rock. Şimdi biliyorsunuz Black Rock’ın CEO’su Lerryf’ing geçen hafta sonra Türkiye’ye geldi. İşte Ayasofya Süleymaniye’yi gezdi. Eee black biliyorsunuz bilenler bilirler. İşte bir varlık yönetim şirketi. Eee yani eee neredeyse 15 hani 14 trilyon dolar diye de düşünülebilir ama bir yer basında 11 diye geçmiş ama ben onu 14 diye görmüştüm. Daha evvelden kendi yazdığım bir raporda bahsedeceğim ondan. En azından işte neyse 10 trilyon doların üzerinde bir varlık yönetiyor. Gölge bankacılık, shadow banking dediğimiz alanın o tartışmasız en büyük oyuncusu. Bunların yatırım bankacılığından farkları şu. Bunların lisansları yok. Mevduat toplayamıyorlar ama başka yollarla para topluyorlar. Daha çok varlık yönetimi tarafında çalışıyorlar. Ve 2008 krizinden sonra bunlar çok palazlandı açıkçası. 2008 krizinden sonra bankacılık düzenlemeleri sıkılaşınca orta ölçekli şirketlerin kredi boşluğunu bu tür yapılar doldurdu. Şimdi burada sorun şu ki bunların kimin denetleyeceği, hangi kurallara göre çalışacakları konusunda pek çok ülkede yeterli mevzuat yok. Trump da bu işi kötüleştirdi açıkçası. Bireysel yatırımcıların portföylerine bu tür riskli fonların girmesinin önünü açtı. Bir de şöyle bir sorun var. Bu şirketlerin kredi portföylerinin varlık büyüklüğü oldukça büyük ve işte trilyon dolarlarının üzerinde ve satın aldıkları tahvilleri defterlerinde nominal değerlerinden taşıyorlar. Ama stakflasyon ortamında şirketlerin iş modelleri bozuluyor ve bu tahvillerin gerçek değerinin işte %25 civarında düşük kalabileceğine yönelik endişeler var. Yani bilançolar hiçbir şey söylemiyor bize. Burada Enron’u hatırlayın mesela vakti zamanında. Yani aynı sorunla karşı karşıyayız açıkçası. Bir de bu konuyla ilgili bir bilgiyi sizlerle paylaşayım. Hani bizzat bildiğim için söylüyorum. 2025 yılı Haziran ayı gibi. Yani ben raporu Nisan Mayıs’ta yazdım ama Haziran’da yayınlandı. Bilenler gidenler bakabilirler. Black Rock Ceyhun Elgin yazın çat diye çıkıyor zaten. Alman haber siteleri falan. 2025 yılında Avrupa Parlamentosu için, Avrupa Parlamentosundaki sol grup için yani sol grup biliyorsunuz eee merkezin ortanın solda değil de daha da solda y alan eee bir gruptur. İşte Almanya’daki mesela The Linke hani gibi. Eee o grubun içerisinde eee hani o grubun aslında o grup için bir rapor hazırlamıştım. Inside Black Rock başlıklı. İşte Black Rock’ın hani AB’deki vergi uygulamalarını inceliyordu. Orada temel bulgu şuydu raporda. Black Rock Almanya’da mesela %30 olan kurumlar vergisine karşı tahmini olarak sadece %1215 arasında efektif vergi ödüyor. Nasıl yapıyor bunu? Yani vergi mi kaçırıyor? Hayır, vergiden kaçınıyor. Vergi kaçırmakla vergiden kaçınmak farklı şeyler. Yasal yollarla vergiden kaçınıyor. Yasal dış yapmıyor tabii ki. eee yasal yollarla karlarını Almanya’dan daha düşük kurumlar vergisi olan Hollanda’ya transfer ediyor. Oradan da İrlanda ve Lüksemburg’a aktarıyor. İşte özellikle mesela Alaattin adı verilen bir risk yönetim platformları var. Bunun grup içi lisans ücretleri üzerinden kar kaydırması yapılıyor. İşte Almanya’daki yan kuruluş bu Almanların işte Gevin U upfurums, Fertck denilen bir kar transferi anlaşması var. bu şekilde karını sıfırlıyor ve bu karlar hani eee Tax Justice Network’ün dünyanın en önemli 10 vergi cennetinden biri olarak sınıflandırıldığı Hollanda’da vergilendiriliyor. Ve işte bana şey diye hesap bana şunu hesaplatmışlardı. hani bu eee işte Almanya, Fransa hatta Avrupa Birliği genel olarak Black Rock’ın bu eee şeylerinden eee uygulamalarından diyelim hani vergiden kaçınma uygulamalarından vergi kaybı yaşıyor. Ben de işte hani 2017-2023 döneminde tabii ki tahmini bu arada çünkü şirket defterlerine vesaire falan ulaşmak mümkün olmadı ama eee bu 6 yıllık dönemde Avrupa Birliği genelinde tabii tahminler biraz eee aralık geniş ama 504 milyon lira 504 milyon ile 1 milyar euro arasında vergi kaybı oluşacağını tahmin etmiştim. Yani benim raporun aslında en temel şeysi katkısı literatüre o eee miktarlaştırmaktı yani sayısallaştırmaktı. vergi kaybını sadece Almanya’da yaklaşık 50 milyon euro yıllık bir kayıp var. Hani raporu merak edenler için de açıklama kısmına bırakırım bağlantısını. İngilizce bir rapor tabii ki. Şimdi tabii Black Rock Türkiye’ye yatırım yapacak mı onu bilmiyoruz. Niye geldi? Cumhurbaşkanıyla, Maliye Bakanıyla, Merkez Bankası başkanıyla niye görüştü? Ama tabii hani Black Rock gibi devasa varlık yöneticilerinin küresel vergi sistemindeki boşlukları nasıl kullandığını bilmek önemli. Çünkü bu mesele sadece Avrupa’nın sorunu değil. hani küresel finans düzeninin yapısal bir problemi. Bir taraftan işte bize karşı halklara karşı değil mi? Eee şey deniyor. Eee kemer sıkı şey dayatılıyor. Eee yüksek vergilerle karşı karşıya kalıyoruz. Ama işte e bütün bunlar olurken bir yandan da işte öbür taraftan trilyonlarca dolar yöneten ve vergiden kaçıran şirketler geliyor. Bunlar da onlara cazip ortamlar sunuluyor. Gelsinler diye. Biraz da vergi de buradan kaçınsınlar diye. Belki de yani toparlayayım istiyorsanız. Eee Trump 2ü hafta dedi ama sahada bir yavaşlama yok. Piyasalar kısa vadede rahatladı. CDS geriledi. Borsalar yükseldi ama petrol hala 100 doların üzerinde. Ürümüz riski devam ediyor. Tedarik zincirleri kırık. Merkez Bankamız Mart’ta 44 milyar dolar döviz satmış. Sıvap hariç net rezerv 20 milyar dolara gerilemiş. İşte Merkez Bankası sıkı duruş mesajı veriyor. Kur rejimi değişmeyecek diyor. Ama bir yandan da atıl iş gücü oranı 1/3te %30. eee, ne bileyim cari açık genişliyor, enflasyon baskısı artıyor. Savaş bitse bile üretim ve tedarik zincirlerinin normale çok daha uzun sürecek. En az 6 ay sürecek. Gübre ve petrol, petrol kimya kanalıyla gıda enflasyonu yaz aylarında sert vuracak. Bir de bu akşam, tabii bu akşam diyoruz ama Amerika saatiyle bu akşam 9’da bizim saatimiz de işte herhalde sabah sabaha karşı 4 9 tabii 7 saat olsa sabaha karşı 4 falan olacaktır. Eee, ulusa sesenş konuşması yapacakmış. Beyazaray sözcüsü Caroline Libit açıkladı bunu Twitter’dan. Ya X’ten İran hakkında önemli bir güncelleme sunulacak dedi. Vallahi burada savaş bitti artık kazandık bitti bırakıyoruz da diyebilir. Karar harekatı başladı bu saatler itibariyle de diyebilir. Göreceğiz açıkçası. Eee bakalım bu sefer ne diyecek Trump. Onu da görmek lazım. Cuma günüe Mart ayı enflasyon verileriyle burada olacağım. Eee yani tabii cuma günü saat 10’da açıklanacak. Dolayısıyla belki de yayını ondan sonra mı yapsak daha doğru olur? Onu düşünürük, konuşuruz. bakarız duruma göre veya en azından pazartesi konuşuruz. Acelesi yok. Ama savaşın fiyatlara yansımasını ilk kez somut olarak cuma günü TÜK’nin açıklayacağı enflasyon rakamlarıyla göreceğiz. Bir şey daha söyleyeyim. Yani eee ara ara söylüyorum bunu ama kitabım eee bu hesapta gariplik var. Eee kitap 3üncü baskısını yaptı önceki gün. O yüzden zaten şu anda bunu gösteriyorum. Kırmızı Kedi yayınından çıkmıştı. Geçen sene Haziran ayında çıktı. Üçüncü baskısını yaptı. Çok teşekkür ederim ilginize. Okumadıysanız hani arada çünkü yorumlarda hocam bize işte ekonomiye giriş babında bir kitap önerin diyorlar. Bu kitap aslında ekonomiye giriş babında yani ekonomi eee eğitimi almış olanların da çok şey bulabileceği bir kitap ama hiçbir ekonomi eğitimi almadıysanız da ii de sizin anlayacağınız dilde ekonomi eğitimini almayanların da anlayacağı dilde yazılmış bir kitap. Şiddetle tavsiye ediyorum. Hakeza yine çocuk bir çocuğunuz varsa veya çocuk akrabanız varsa da Sen de Ekonomistisin kitabını yine şiddetle tavsiye ediyorum. Bu da yine benim yazdığım ve Kırmızı Kedi Çocuktan çıkmış olan eee işte ilkokul 3, 4, ortaokul 1 eee seviyesinde hatta ilkokul 21’de de okuyanlar var ve çok beğenenler olduğu söylenmiş. Eee yani çok iyi geri bildirimler, yorumlar alıyorum. Çok teşekkür ediyorum bunun için de. Eee buna bakabilirsiniz diye düşünüyorum. Eee burada şimdi hızlıca bir de yorumlara bakalım. Eee bir dakika. Eee görebiliyorum yorumları. Pazartesi günkü yayında göremiyordum. Eee, hocam biraz ortam gergin. MT piyasalar yukarı yönlüne işte. Evet, gergin. Yani şu anda belirsizlik var. Bakalım Trump yarın sabaha karşı Türkiye saatiyle ne açıklayacak göreceğiz. Eee, günaydın diyenler var. Eee, iyi yayınlar hocam. Her videonuzu izliyorum. Çok teşekkür ederim. İlk defa bir canlı yayına tutturabildim. Gelecekte gümüşte altın gibi rezerv olur mu? Ya da zaten öyle mi? Ya kısmen olur ama tabii altın gibi olması şu açıdan zor. Gümüş tabii çok daha ucuz olduğu için fiziki olarak tutması çok daha zor değil mi? Yani şimdi 1 kilo gümüşü çok rahat gidip hepimiz belki kolayca alabiliriz ama 1 kilo altın almak biraz daha yürek ister yani bütçe anlamında. Şim bunu milyarlarca dolarlık bir alım, Merkez Bankası alımı gibi aldığınızda tabii o gümüşü nerede tutacaksınız? O kadar fiziki gümüşü öyle bir sıkıntısı var. Onu söyleyelim. Eee neden hiçbir ekonomist haykırarak neden Türkiye’de araba, gıda, giyim, konut en pahalı olduğu evet gerçeğini aktarım. Ya ben elinden geldiğince aktarım, söylemeye çalışıyorum. Yani diğer kişiler niye yapmıyorlar bilmiyorum ama ben çalışıyorum. eee ki dünkü yayında da mesela neden gıda fiyatları Türkiye’de daha yükseği konuştuk salı günün dün akşamki tematik yayında bakabilirsiniz. Rüzgar Çatıal çok teşekkür ederim desteği için. Doların rezerve para olma özelliği ne zaman biter? Yani buna şu gün şu tarihte olacak demek mümkün değil ama eee hani rezerv para olma özelliğinin aşındığı gittikçe aşındığı gittikçe düştüğünü söyleyebiliriz. Hocam bence Trump piyasaların düşüşü emeklilik fonuna düşmesi sebebiyle hatta hafta sonu bir operasyon yaparak uranyum ve enerji alanına bir şey yapabilir bence. Evet yapabilir ya. Hatta mesela bugün yani değil mi? Her türlü şey yapabilim bekleyemiyor. Çünkü o kadar şey ki evreticik derler ya hani bu şeyler İngilizcede hani eee o kadar böyle tutarsız ve öngörüsüz davranıyor ki hani yani şey de şaşırmayız. Savaş bitti artık biz bundan sonrasında bir şey yapmayacağız diye geri çekilse şaşırmazsınız herhalde yani açıklamada böyle bir şey dese ama karar harekatına başlıyoruz. Şu anda konuştuğum saatlerde işte deniz piyadeleri, Amerikan deniz piyadeleri çıkartma yapıyor. Bilmem ne adasına, bilmem ne kıyısına falan dese İran’ın mesela. Eee, buna da şaşırmayız. Hani her türlü gidebilir. Eee, İngiliz Mehmet enflasyonu düşürmedi. Savaş bahanesi. Evet, bildiğim kadarıyla kendisi İngiltere vatandaşı. İş aramak başlı başına maliyetli ve stresli bir süreç. Arayıp bulamayan ne yapsın? Umudu kesiyor. Haklısınız. Yani zaten işte umudunu kesmesi işsiz de bu aslında. Pakistan Çin sözünü sunmuşlar. Evet. Sizin görüşleriniz Nisan ay ortadan karar bu savaş bitmez gibi. Yani işte o kadar belirsiz ki bunu öngörmek mümkün değil. öngörüyorum diyen de bence atıyordur. Hasper kadar yani eee bir tarih söyleyen tutturabilir belki ama eee iş o kadar basit değil yani. Öngöremmek çok kolay değil bence. Eee eee reisin sayesinde Türkiye güvende hamdolsun diye bir yorum gelmiş. Eee hocam özel mülkiyet üzerindeki tasarruf hakkımızın kısıtlanması hakkında bir yayın yapar mısınız? Aslında yaptım yani. Eee var öyle bir yayın hani elinizden alınıyor. Şimdi başlığını hatırlayamadım ama bakabilirsiniz yani o yayınlar var. Eee ama tam içeriği sizin kastettiğiniz içerikte mi izlersiniz sonra yorum yazarsanız mutlaka size dönüş yaparım. Eee başka hisse yerine ekonomi dersi daha iyi olur hisse önerisi yerine kiz ben hisse önerisi yapmıyorum zaten. Eee onu da söyleyeyim yani. Eee tabii kendimize hisse çıkartalım demiş önceki yorumcu. Hisse önerisi yapın da dememiş aslında ama eee benim yatırımlarımı nereye yaptığımı söylemiş. Ben şöyle söyleyeyim sadece genel olarak ben daha ziyade fiziki varlıklara yatırım yapıyorum ama fizikiden kastım sadece illa MT olması gerekmiyor. Eee, evet Mısır devalüasyon yapmış. Siz niye yapmıyorsunuz demiş biri. Biz yap yani Merkez Bankası bizim Merkez Bankası yönetimimiz döviz kurunu tutmanın eee enflasyonu düşürmekten geç yani döviz enflasyonu düşürmek için döviz kurunu tutmak ya cümleyi kuramadım. Enflasyona düşürmenin, döviz kurunu tutmanın enflasyonu düşürmedeki en önemli eee araçlardan bir tanesi olduğunu düşünüyor. Heh. Öyle söyleyelim. Dolayısıyla eee tutmak için de ellerinden geleni yapacaklar. Çok ciddi bir kriz olmadığı sürece altın gümüş sizce ne? Yavaş yavaş yüksel yani savaşın devamına bağlı açıkçası. Ama bence uzun vadede görünümleri pozitif. altınında, gümüşünde eee başka bayağı da aşağıya indik ama imar yasaları, maliyetler, bu tutarsızlığı satın aldığı piyasalar sanki demiş. Günaydın. Evet. Eee işte Mısır, Evet. iyice tez yani bir İngilizce bir yorum var dediğim gibi. Mısır niye yapmıyor? Çünkü bizde dediğim gibi enflasyon düşürmek çok daha öncelikli. Eee, Invisible Ingredients adlı rapora göre küresel gıda sisteminde yaygın kullanılan zehirli kimyasalar, insan saldığı ve çevreye yıllık yaklaşık 3 trilyon dolar maliyet. Doğru. Zaten dünkü yayında da birazcık o konuyu aslında tarım konusuna bir yayın daha yapmayı düşünüyorum. Eee, hocam ben Antalya’da ikamet ediyorum. Savaş dolayısıyla biraz gecikmeli turist gelecek. Şu anda epey indirimde. Gecelik kişi başı 5.000 lirası değerlendirilebilir. Evet, katılıyorum. Hatta savaş daha da uzarsa yani Allah korusun işte bir iki yine füze müze falan tepemizde patlar. Hatta Allah korusun bir de mesela yakalanmaz da işte intercept edilemez de düşerse vesaire çok daha tabii olumsuz şeyler söz konusu olabilir demiş olalım. Eee vallahi 28 dakika oldu. 30 dakikayı da geçmeyeyim istiyorum. Dolayısıyla burada istiyorsanız noktalayayım ama eğer eee varsa eee cevaplanmadığını düşündüğünüz bir sorunuz ve önemli bir sorunuz lütfen yorum olarak altına yazın. Yani videonun altına lütfen yorum olarak yazın. Ben de elimden geldiğince eee gün içerisinde akşam saatlerine kadar mutlaka ama mutlaka cevaplayacağıma söz veriyorum. Zaten biliyorsunuz bütün yorumlara dönüyorum. Dün akşamki oyunlara yorumlara dönmeye çalışıyorum. Eee sabahtan bu yana başladım. Bugün herhalde öğleye kadar dün akşamki yayına gelen yorumlara dönerim ama akşama kadar da mutlaka günlük bu canlı videoya yazacağınız sorulara elimden geldiğe cevap veririm. Çok teşekkür ediyorum eee katkınız ve e katılımınız için. Cuma günkü canlı yayında görüşmek dileğiyle. Aynı zamanda perşembe günkü tematik yayında da görüşmek dileğiyle diyeyim. Hepinize eee keyifli, sağlıklı, huzurlu bir gün diliyorum. Görüşmek dileğiyle.